Belangrijke links

Signalen

Een goede hulpverlening kan goed helpen het seksueel misbruik te verwerken. Voor buitenstaanders is het echter niet makkelijk de signalen van seksueel misbruik te herkennen. De buitenwereld maakt het voor slachtoffers niet echt makkelijk om over hun problemen te praten. Op het onderwerp seksueel misbruik rust namelijk nog steeds een taboe. Bovendien zijn veel vrouwen de herinneringen aan het misbruik kwijt. Zij hebben de pijnlijke ervaring weggestopt.

Veel vrouwen voelen zich ook schuldig en, mede door het taboe dat op seksueel misbruik rust, zijn ze bang te worden veroordeeld als zij het misbruik ter sprake brengen. Dit is ook een van de redenen waarom vrouwen hun misbruikervaringen vaak verborgen houden als ze om hulp komen. Zij vragen vaak hulp voor de problemen die met het misbruik te maken hebben, maar praten niet over het misbruik zelf.

Als hulpverlener/ster, wat je ook indirect kan zijn als lera(a)r(es), vriend(in), ouder, zus, tante etc., moet je dus bereid zijn het onderwerp zelf ter sprake te brengen.

Een van de voorwaarden om seksueel misbruik te kunnen signaleren is rekening durven houden met de mogelijkheid van seksueel misbruik. Belangrijk is dat er niet één plaatje van ‘een seksueel misbruikt persoon’ bestaat. Iedereen reageert anders op seksueel geweld. Wel zijn er een aantal signalen waar je op kunt letten:

  • Angst voor aanraken;
  • Angst voor mannen;
  • Zich niet durven uitkleden (bv. bij sport)
  • Een negatief lichaamsbeeld;
  • Over-waakzaamheid;
  • Buitensporige schrikreacties;
  • Zeer beperkte mogelijkheden tot het uiten van affectie;
  • Niet durven genieten van dingen;
  • Plotselinge terugval schoolprestaties;
  • Plotselinge verandering in gedrag of relaties met anderen;
  • Concentratieproblemen;
  • Spraakproblemen en taalverwervingsstoornissen;
  • Spijbelen;
  • Vroeg op school komen en laat weggaan en weinig of nooit afwezig zijn;
  • Weinig / slechte relaties met leeftijdsgenoten of een onvermogen vrienden te maken;
  • Niet deelnemen aan schoolse en sociale activiteiten;
  • Zeer meegaand gedrag;
  • Agressief gedrag;
  • Gebrek aan vertrouwen;
  • Negatief zelfbeeld;
  • Depressieve gevoelens;
  • Zelfverwonding;
  • Zeer veel problemen in de pubertijd;
  • Slaapproblemen;
  • Toiletvrees of angst voor plassen en/of drukken;
  • Pijn bij ontlasten en/of urineren;
  • Sperma in anus, vagina of keel;
  • Bloed in ondergoed bij jonge kinderen;
  • Publiekelijk maturneren en tonen van genetalia;
  • Moeite met het aangaan van vriendschappen;
  • Ontbreken van fantasie in spel en veel agressie in spel;
  • Delinquent gedrag;
  • Herhaald optredende buikpijnen;
  • Duimzuigen;
  • Nagelbijten;
  • Stijf of niet durven bewegen (benen of billen stijf tegen elkaar);
  • ‘Vleugeltjes’ als schouders.

Niet alleen de signalen van het kind, maar ook bepaalde gezinssituaties kunnen een vermoeden van seksueel geweld (in dit geval binnen het gezin) versterken:

  • Zeer gesloten gezin (sociaal geïsoleerd, vijandig tegenover de buitenwereld, geen echte vriendschapsrelaties);
  • Overheersende vader;
  • Onderdanige, zwakke moeder;
  • Gebrek aan werkelijke betrokkenheid en genegenheid;
  • Kind draagt veel gezinsverantwoordelijkheid, krijgt veel volwassen taken;
  • Ongebruikelijke slaap- en bad / douche situaties.

Bron: o.a. Seksueel misbruik van jonge kinderen door Francien Lamers-Winkelman