Belangrijke links

Borderline

De stoornis wordt vooral gekenmerkt door sterke stemminswisselingen en impulsief gedrag. Daarnaast kunnen zich vele andere psychische verschijnselen voordoen, zoals angsten, depressieve klachten, in de war zijn, het horen van stemmen, problemen met het verwerken van schokkende gebeurtenissen uit het verleden en opzettelijke zelfverwonding. Het komt voor dat de stoornis zich eerst presenteert met bijvoorbeeld een eetprobleem of een depressie en dat pas later duidelijk wordt dat het om een borderlinestoornis gaat.

Ook als de diagnose eenmaal gesteld is blijkt dat er vaak nog andere psychiatrische aandoeningen kunnen worden vastgesteld, zoals depressie, angststoornissen en posttraumatische stress-stoornis.

De diagnose is dan ook niet zo eenvoudig te stellen. Dit moet gebeuren door een psychiater, na zorgvuldig onderzoek

Verschijnselen

De borderlinestoornise kent vele verschillende, soms moeilijk met elkaar in verband te brengen verschijnselen. Het is niet alleen voor de patiënt een moeilijk te begrijpen aaneenschakeling van gevoelens en gebeurtenissen, maar ook voor de mensen uit de omgeving van de patiënt.De stoornis wordt vooral gekenmerkt door sterke stemminswisselingen en impulsief gedrag. Daarnaast kunnen zich vele andere psychische verschijnselen voordoen, zoals angsten, depressieve klachten, in de war zijn, het horen van stemmen, problemen met het verwerken van schokkende gebeurtenissen uit het verleden en opzettelijke zelfverwonding. Het komt voor dat de stoornis zich eerst presenteert met bijvoorbeeld een eetprobleem of een depressie en dat pas later duidelijk wordt dat het om een borderlinestoornis gaat.

Ook als de diagnose eenmaal gesteld is blijkt dat er vaak nog andere psychiatrische aandoeningen kunnen worden vastgesteld, zoals depressie, angststoornissen en posttraumatische stress-stoornis.

De diagnose is dan ook niet zo eenvoudig te stellen. Dit moet gebeuren door een psychiater, na zorgvuldig onderzoek

De belangrijkste verschijnselen zijn:

  • stemmingswisselingen
    de stemming kan sterk en snel, zelfs binnen enkele uren, wisselen. De stemming kan gemakkelijk omslaan na een gebeurtenis waar omstanders minder betekenis aan geven dan de patiënt. Anders gezegd: patiënten reageren vaak -zeker in de ogen van anderen- overgevoelig. Soms zijn deze reacties heftig: in de vorm van woede-uitbarstingen.
  • impulsiteit
    patiënten nemen nogal eens impulsief (zonder en eerst goed over na te denken) een beslissing. Impulsiteit kan zich ook uiten in de vorm van: eetstoornissen, wisselende seksuele realties, geld verkwisten alcohol- of drugsmisbruik
  • identiteitsproblemen
    patiënten hebben meestal weinig zelfvertrouwen en zijn daarbij overgevoelig voor kritiek. Velen weten niet goed wat te doen en wat te willen met hun leven. Een vaak gehoorde klacht is: ‘een leeg gevoel’ van binnen hebben. Patiënten voelen zich eenzaam, voelen zich snel in de steek gelaten en kunnen moeilijk alleen zijn.
  • in uitersten denken
    andere mensen of situaties worden beoordeeld als helemaal goed of helemaal fout. De ene dag kan de patiënt ergens zeer enthousiast over zijn, de volgende dag het ‘helemaal niks’ vinden. Het lijkt of alleen zwart of wit bestaat, grijstinten (nuanceringen) ontbreken. Hierdoor ontstaan vaak werk- en relatieproblemen. Veel patiënten wisselen regelmatig van werk en vriendenkring.
  • hoog oplopende spanningen
    spanningen kunnen zodanig oplopen dat zij nogal eens leiden tot opzettelijke zelfbeschadiging, bijvoorbeeld krassen in de onderarmen, tot gedachten aan zelfmoord, tot pogingen daartoe en uiteindelijk soms tot zelfdoding. Deze symptomen zijn ernstig en moeten niet zomaar worden afgedaan met ‘aandachtvragen’.
  • psychotische verschijnselen
    in de war zijn, achterdocht, stemmen horen. Deze zijn meestal kortdurend (enkele uren).

Oorzaken

De oorzaken van bordeline persoonlijkheidsstoornis zijn niet goed bekend. Bijna altijd gaat het om een combinatie van factoren, waarbij elke factor een bijdrage kan leveren aan het ontstaan van de stoornis.

  • aanleg
    impulsiviteit en stemmingswisselingen zijn mogelijk in aanleg of al aanwezig
  • psychologische factoren:
    in de levensgeschiedenis van veel borderlinepatiënten komen ingrijpende ervaringen voor, bijvoorbeeld seksueel misbruik.
  • maatschappelijke omstandigheden:
    sommige deskundigen mensen dat het wegvallen van maatschappelijke zekerheden (familie-, buurt- en kerkleven) van belang is. Mensen voelen zich eenzaam, meer op zichzelf teruggeworpen en minder veilig.

Omdat er in de levensloop en levensomstandigheden zoveel instabiliteit te vinden is, is één van de hoofddoelen in de behandeling het vinden van stabiliteit.

Bron: folder: Borderline persoonlijkheidsstoornis van de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie