Belangrijke links

Amitriptyline / Sarotex / TryptizolAmitriptyline

is sinds 1961 internationaal op de markt. Het is op recept verkrijgbaar onder de merknamen Sarotex en Tryptizol en het merkloze Amitriptyline. Het is te verkrijgen in tabletten en capsules.

1. Wat doet dit middel en waarbij wordt het gebruikt?

Amitriptyline is een antidepressief middel van de tricyclische groep. Het regelt in de hersenen de hoeveelheid van twee natuurlijk voorkomende stoffen die een rol spelen bij stemmingen en emoties, namelijk serotonine en noradrenaline. Artsen schrijven amitriptyline voor bij depressiviteit, zenuwpijn, bedplassen, migraine en hoofdpijn.

Depressie

Verschijnselen

Bij depressiviteit is er sprake van een sombere stemming, geen interesse en plezier meer in de dingen van het leven. Iemand die depressief is, voelt zich vaak waardeloos en heeft schuldgevoelens. Ook kunnen mensen met depressiviteit snel geïrriteerd zijn en moeite hebben met inslapen of doorslapen.

Werking

Amitriptyline verbetert deze verschijnselen bij ongeveer zes op de tien mensen. U voelt zich energieker en uw stemming verbetert. Het kan echter wel twee tot vier weken duren voor u dit effect begint te merken. Na ongeveer zes weken is het effect maximaal. Het is belangrijk om het middel dan nog minsten zes tot negen maanden te blijven gebruiken. U voorkomt hiermee dat de depressiviteit terugkomt.

Consequent gebruiken

Hoewel de werking tegen depressiviteit pas na een aantal weken inzet, kunt u wel meteen na het begin van de behandeling last krijgen van bijwerkingen. Stop dan niet met het gebruik, want meestal verminderen de bijwerkingen als u gewend bent geraakt aan het middel. Vaak verdwijnen ze zelfs.

Uw arts zal meestal beginnen met de laagst mogelijke dosering, zodat u in het begin zo min mogelijk hinder ondervindt van de bijwerkingen. In de loop van de eerste weken, of als het effect op zich laat wachten, zal uw arts u een hogere doering voorschrijven.

Zenuwpijn

Verschijnselen

Bij zenuwpijn voelt u heftige pijnschokken met een zeer scherpe, stekende of constant brandende pijn. De pijn is continu aanwezig of kan opkomen na slechts een lichte aanraking. Het betreft vaak één specifiek deel van het lichaam, zoals een deel van het gezicht, een deel van de romp of een voet of arm. Ook fantoompijn is een vorm van zenuwpijn. Dit is pijn die aanwezig lijkt te zijn in een afgezet lichaamsdeel, bijvoorbeeld een been.

Oorzaak

De oorzaak van zenuwpijn ligt bij de gevoelszenuwen. Deze versturen ‘berichten’ over aanrakingen en verwondingen naar de hersenen. Beschadigde of geïrriteerde zenuwen zullen deze berichten onjuist versturen, waardoor de hersenen heftige pijn voelen, zonder dat er van een verwonding sprake is.

Een beschadiging of irritatie van een gevoelszenuw kan bijvoorbeeld ontstaan na gordelroos (een infectie van een zenuw met een Herpes-virus) of bij diabetes (suikerziekte), maar er zijn ook andere oorzaken mogelijk. Bij zenuwpijnen ligt de oorzaak van de pijn dus niet in een beschadiging op de plaats waar u de pijn voelt, maar bij de betrokken gevoelszenuw zelf. Daarom hebben gewone pijnstillers meestal weinig effect bij zenuwpijnen.

Werking

Amitriptyline wordt oorspronkelijk gebruikt als middel tegen depressiviteit. Bij deze toepassing bleek dat het soms ook zenuwpijnen verminderde. Dit pijnstillende effect komt op een andere manier tot stand dan de werking tegen depressiviteit. De pijnstillende werking begint niet meteen, maar treedt in na één tot twee weken.

Bedplassen

Dit middel wordt ook wel gebruikt bij kinderen ouder dan vijf jaar, die ’s nachts hun urine niet lang genoeg op kunnen houden. Als ze gemiddeld twee keer per maand of vaker in bed plassen, zal een arts in eerste instantie een behandeling zonder geneesmiddelen proberen. Artsen schrijven amitriptyline alleen voor als er tegelijk ook op andere manieren wordt geprobeerd het bedplassen te verminderen. Vraag uw arts naar de beste methoden voor uw kind.

Het is niet bekend hoe amitriptyline werkt bij bedplassen. Het blijkt lang niet bij alle kinderen effect te hebben. Als het werkt is het effect meestal na enkele dagen merkbaar.

Hoofdpijn

Amitriptyline wordt gebruikt bij hardnekkige vormen van spanningshoofdpijn en bij hoofdpijn die wordt veroorzaakt door het langdurig gebruik van pijnstillers.

Spanningshoofdpijn

Bij spanningshoofdpijn hebt u last van een doffe of drukkende pijn in de schedelhuid, de slapen of de nek. Soms voelt het of er een strakke band om uw hoofd zit. Deze vorm van hoofdpijn wordt veroorzaakt door spierspanning in de nek- en schouderspieren, bijvoorbeeld door een verkrampte werkhouding, stress of angst. De beste remedie tegen spanningshoofdpijn is rust, ontspanningsoefeningen en massage.

Behandeling

Mocht dit niet helpen dan kan de arts proberen of amitriptyline helpt. Het is niet bekend hoe amitriptyline werkt bij spanningshoofdpijn. Het werkt maar bij een bepaald aantal mensen met spanningshoofdpijn. Het kan enkele weken tot maanden duren voor u merkt dat de spanningshoofdpijn is verdwenen.

Pijnstillerafhankelijke hoofdpijn

Als u gedurende enkele maanden of langer bijna elke dag een pijnstiller gebruikt tegen hoofdpijn, kunt u last krijgen van pijnstillerafhankelijke hoofdpijn. Het is dan belangrijk te stoppen met de pijnstillers. Als u net stopt met de pijnstillers, zult u tijdelijk echter meer hoofpijn krijgen. Het is belangrijk deze vicieuze cirkel te doorbreken. Amitriptyline kan gebruikt worden om de periode dat u stopt met de pijnstillers te overbruggen. U moet het dan één tot twee maanden gebruiken om hoofdpijn te voorkomen.

Migraine

Bij migraine heeft u aanvallen van bonzende hoofdpijn, meestal aan één kant van het hoofd. Ook bent u vaak misselijk en overgevoelig voor licht en geluid. Een migraineaanval duurt meestal tussen de vier en zestien uur.

Behandeling
Als u meer dan twee aanvallen per maand heeft, kunt u medicijnen proberen die de aanvallen voorkomen. Amitriptyline is één van deze middelen. Het wordt pas voorgeschreven als andere middelen onvoldoende werken of te veel bijwerkingen veroorzaken. Het werkt meestal minder goed dan de eerstekeusmiddelen: bêtablokkers en pizotifeen.

Amitriptyline remt lichaamseigen stoffen af die mogelijk een rol spelen bij het ontstaan van migraine. Het kan enkele weken tot maanden duren voor u merkt dat het aantal migraineaanvallen afneemt.

2. Op welke bijwerkingen moet ik letten?

Of er bijwerkingen optreden, en in welke mate, hangt af van hoeveel en hoe lang u dit middel gaat gebruiken. Bovendien zullen bijwerkingen niet bij iedereenoptreden, maar alleen bij personen die daarvoor gevoelig zijn. De meeste bijwerkingen zijn in de eerste week het meest uitgesproken en nemen daarna af of verdwijnen zelfs. Ze gaan weer over als u met het middel stopt.

De belangrijkste bijwerkingen zijn: droge mond, sufheid, duizeligheid, hartkloppingen, gejaagdheid, verstopping, minder of meer zin in vrijen, misselijkheid, trillen, blauwgroene urine, moeilijk kunnen plassen, overmatig zweten, overgevoeligheid, gewichtstoename, borstvorming, lever- en bloedafwijkingen.

Sommige aandoeningen kunnen door amitriptyline verergeren. Neem daarom in elk geval contact op met uw arts als u lijdt aan: hartkramp (angina pectoris), verhoogde oogboldruk (glaucoom), epilepsie, een vergrote prostaat of porfyrie.

Regelmatig, vooral de eerste tijd dat u dit middel gebruikt

  • Sufheid, slaperigheid, een verminderd reactievermogen en wazig zien.Dit is vooral lastig bij activiteiten waarbij uw oplettendheid erg nodig is, zoals autorijden, het beklimmen van een ladder of het bewaken van processen op het werk. Onderneem geen risicovolle activiteiten de eerste twee weken van de behandeling. U moet dan nog aan het middel moet wennen. Kijk daarna hoe u op dit middel reageert.
  • Droge mond, doordat u minder speeksel aanmaakt. Als u in het begin van de behandeling veel last heeft van een droge mond kunt u de aanmaak van speeksel stimuleren met (suikervrije) kauwgom of door te zuigen op ijsblokjes. Door de droge mond ontstaan sneller gaatjes in uw gebit en ontstekingen van het slijmvlies van de mondholte. Poets en flos extra goed als u merkt dat u last blijft houden van een droge mond. Laat eventueel de tandarts vaker controleren.
  • Duizeligheid, vooral bij het opstaan. Heeft u hier last van of bent u licht in het hoofd, overleg dan met uw arts. Misschien is uw bloeddruk verlaagd.

Regelmatig

  • Hartkloppingen en verlaging van de bloeddruk. Dit kan bij mensen met hartkramp (angina pectoris) een aanval uitlokken van pijn op de borst bij inspanning. Overleg hierover met uw arts. Heeft u kort geleden een hartaanval gehad, dan mag u dit middel niet gebruiken.
  • Gejaagdheid, angst, slapeloosheid en verwardheid.
  • Verstopping (obstipatie). Eet vezelrijke voeding en drink veel. Neem contact op met uw arts als u veel last blijft houden van verstopping.
  • Minder of soms juist meer zin in vrijen. Bij mannen: moeilijker krijgen van een erectie en zaadlozing. Bij vrouwen: moeilijker krijgen van een orgasme.
  • Na enkele maanden: gewichtstoename. Let daarom goed op wat en hoeveel u eet. Vraag uw huisarts om een verwijzing naar een diêtist als u te veel aankomt.

Soms, vooral de eerste tijd dat u dit middel gebruikt

  • Misselijkheid en braken, vooral als u begint met dit middel. Mogelijk helpt het om dit middel op een volle maag in te nemen
  • Trillende handen.

Soms

  • Uw urine kan blauwgroen verkleuren; dit is onschuldig.
  • Moeilijk kunnen plassen. Dit is vooral van belang als u al moeite met plassen heeft door een vergrote prostaat. Neem contact op met uw arts als u dit merkt. Mogelijk is een ander medicijn geschikter voor u.
  • Overmatig zweten.

Zelden

  • Overgevoeligheid voor dit middel. Dit merkt u aan jeuk, rode vlekjes, een gezwollen tong of gezicht. Raadpleeg bij deze verschijnselen uw arts. Geef aan de apotheek door dat u overgevoelig bent voor amitriptyline. Het apotheekteam kan er dan op letten dat u het middel niet opnieuw krijgt.
  • Borstvorming (bij mannen), melkafscheiding uit de borsten. Dit verdwijnt weer als u stopt met het gebruik.
  • Afwijkingen in het bloed en leverwerking kunnen ontstaan; uw arts zal u hierop controleren. Krijgt u onverklaarbare koorts, keelpijn, blauwe plekken of een gele verkleuring van het oogwit, staak dan het gebruik en waarschuw uw arts. Dit kan duiden op een bloed- of leverafwijking.
  • Verergering van glaucoom (verhoogde oogboldruk). Heeft u al last van groene staar of glaucoom aan één of beide ogen? Overleg dan met uw arts over extra controle door de oogarts.
  • Mensen met epilepsie lopen een grotere kans op een epileptische aanval.
  • Als u porfyrie heeft, een stofwisselingsziekte waarbij men aanvallen krijgt van buikpijn, braken, koorts en hartkloppingen: Dit middel kan een aanval uitlokken. Geef aan de apotheek door dat u porfyrie heeft. Het apotheekteam kan er dan op letten dat u dit middel of andere uitlokkende middelen niet krijgt.

Kinderen zijn extra gevoelig voor de bijwerkingen van dit middel.
Raadpleeg uw arts als u te veel last heeft van een van de bovengenoemde bijwerkingen, of als u andere bijwerkingen ervaart, waar u zich zorgen over maakt.

3. Heeft dit middel een wisselwerking met andere medicijnen?

  • De medicijnen waarmee de belangrijkste wisselwerkingen zijn:
    andere middelen die het reactievermogen verminderen. Bij deze middelen is vaak op de verpakking een gele waarschuwingssticker geplakt. De effecten op bijvoorbeeld de rijvaardigheid versterken elkaar. Rijd in elk geval geen auto als u twee of meer van dergelijke middelen gebruikt.
  • andere middelen tegen depressiviteit kunnen te sterk werken en meer bijwerkingen geven als u ze tegelijk met amitriptyline gebruikt. Raadpleeg uw arts, zodat deze eventueel de doseringen kan verlagen. Ook als u al gestopt bent met dit middel kan het enkele dagen tot weken duren voor u een ander middel tegen depressiviteit veilig kunt gebruiken.
  • selegiline (Eldepryl), een middel tegen de ziekte van Parkinson. Selegiline en amitriptyline kunnen elkaars werking versterken en daardoor meer bijwerkingen geven. Ook als u al gestopt bent met dit middel kan het enkele dagen tot weken duren voor u selegiline veilig kunt gebruiken. overleg met uw arts.
  • halofantrine (Halfan), een middel tegen malaria, kan bijwerkingen op het hart geven. Amitriptyline versterkt deze bijwerking. Overleg met uw arts of apotheker.
  • ritonavir (Norvir), een middel tegen virusinfecties, zoals het HIV, kan de bijwerkingen van amitriptyline versterken. Overleg hierover met uw arts. Deze kan eventueel de dosis aanpassen.
  • cimetidine (Tagamet), een middel tegen overtollig maagzuur. Door dit middel kan de hoeveelheid nortriptyline in uw bloed te hoog worden. Overleg hierover met uw arts, misschien kan deze u een ander middel tegen overtollig maagzuur voorschrijven.

4. Als ik dit middel gebruik, mag ik dan…autorijden?

Rijd geen auto als u dit middel gebruikt. Overleg met uw arts als u absoluut moet autorijden. Mogelijk is er een ander middel dat deze bijwerking minder sterk heeft en waarmee u wel kunt rijden.

Is er voor u geen alternatief middel met minder bijwerkingen en wilt u toch autorijden? Beoordeel dan na enkele weken hoeveel last u heeft van sufheid, een verminderd coôrdinatievermogen of een verminderd beoordelingsvermogen. Een enkeling is na enkele weken wel voldoende gewend aan de bijwerkingen om te kunnen autorijden. Bij de meeste mensen is dit echter niet het geval.

Tips voor als u na enige tijd wilt autorijden

  • Laat iemand uit uw omgeving meerijden en kijken of u veilig genoeg rijdt. Deze persoon kan zien of u met wisselende snelheden rijdt, slingert en geîrriteerd reageert op normaal gedrag van medeweggebruikers.
  • Rijd niet als u onscherp ziet, slaperig of duizelig bent, moeite hebt u te concentreren of wakker te blijven, of als u niet weet langs welke route u naar een bestemming bent gereden.
  • Drink absoluut geen alcohol als u gaat rijden. Alcohol versterkt de versuffende bijwerking van dit middel in sterke mate.
  • Rijd niet langer dan één uur, ook al voelt u zich goed.
  • Rijd niet ’s nachts of bij slecht weer.

alcohol drinken?

Alcohol versterkt het versuffende effect van dit middel. Ook als u hier niets meer van merkt omdat u gewend bent geraakt aan dit middel, kunt u door het gebruik van alcohol erg suf worden. Beperk daarom het gebruik van alcohol en drink het liever niet.

alles eten?

U mag alles eten.

5. Kan ik dit middel gebruiken als ik zwanger ben, wil worden of borstvoeding geef?

Zwangerschap
Over het gebruik van dit middel tijdens de zwangerschap is nog te weinig bekend om met zekerheid te kunnen stellen dat het veilig is. Wel is bekend dat het via de placenta uw kind kan bereiken. Tijdens de zwangerschap mag u het uitsluitend onder nauwgezette begeleiding van uw arts gebruiken. Laat daarom direct uw arts weten dat u zwanger bent, of dit binnenkort wilt worden.

Borstvoeding
Wilt u borstvoeding geven, overleg dan met uw arts of apotheker. Dit middel komt in de moedermelk terecht. Bij een dosering tot 150 mg per dag voor de moeder, is tot nu toe geen schadelijk effect bij de baby gezien. Meestal adviseert men het risico nog verder te verkleinen door het middel ’s avonds int e nemen en de nachtvoeding te vervangen door een flesje.

6. Hoe moet ik dit middel gebruiken?

Kijk voor de juiste dosering op het etiket van de apotheek.

Wanneer?

Gewone (snel oplosbare) tabletten kunt u over de dag verdelen. Heeft u veel last van de versuffende werking, dan kunt u uw totale dagdosis ook ’s avonds voor u slapen gaat innemen, in één keer. Overleg dit met uw arts.

Sarotex Retard capsules (met vertraagde afgifte) geven de werkzame stof geleidelijk af aan het lichaam. Daardoor heeft u aan één capsule per dag voldoende. Deze kunt u het beste innemen voor het slapen gaan. Slik de capsule in zijn geheel door met water, zonder te kauwen. Als u hier moeite mee heeft, kunt u de capsule openen. Neem de korreltjes dan wel in zonder te kauwen. De korrels zijn namelijk zo gemaakt dat ze de werkzame stof langzaam afgeven.

Bij bedplassen. Eenmaal per dag innemen, vòòr het kind gaat slapen.

Hoe lang?

Depressiviteit
Als het middel na zes weken geen effect heeft is het waarschijnlijk niet zinvol ermee door te gaan. Spreek hierover met uw arts.
Bespreek gedurende de hele behandeling alle veranderingen in uw gedrag of stemming steeds met uw arts. Het kan zijn dat u niet goed of onvoldoende op dit middel reageert en misschien meer baat zult vinden bij een ander middel.

Na verbetering van de klachten moet u het meestal zes maanden of langer blijven gebruiken. Anders heeft u kans dat de depressie terugkomt.

Zenuwpijn
Gebruik dit middel zolang u last blijft houden van de zenuwpijn. Dit is vaak meerdere maanden tot jaren.

Bedplassen
Dit middel is slechts een hulpmiddel bij het begin van een plastraining. Het is dus niet bedoeld om altijd door te gebruiken.

Spanningshoofdpijn
Als het middel na zes weken nog geen effect heeft, zal de dosering misschien moeten worden verhoogd. Meestal moet u dit middel een halfjaar tot een jaar gebruiken. Als u na drie maanden nog geen verbetering merkt, kunt u eventueel in overleg met uw arts een ander medicijn proberen.

Pijnstillerafhankelijke hoofdpijn
Gebruik dit middel één tot twee maanden om de periode dat u last zult krijgen van hoofdpijn door het stoppen met de pijnstillers, te overbruggen.

7. Wat moet ik doen als ik een dosis ben vergeten?

Als u dit middel drie keer per dag gebruikt
Duurt het nog meer dan twee uur voor u de volgende dosis normaal inneemt? Neem de vergeten dosis dan alsnog in. Duurt het nog minder dan twee uur? Sla de vergeten dosis dan over.

Als u dit middel twee keer per dag gebruikt
Duurt het nog meer dan vier uur voor u de volgende dosis normaal inneemt? Neem de vergeten dosis dan alsnog in. Duurt het nog minder dan vier uur? Sla de vergeten dosis dan over.

Als u dit middel één keer per dag gebruikt
Duurt het nog meer dan acht uur voor u de volgende dosis normaal inneemt? Neem de vergeten dosis dan alsnog in. Duurt het nog minder dan acht uur? Sla de vergeten tablet dan over. Slikt u het hierdoor overdag in plaats van ’s avonds? Houd er dan rekening mee dat dit midel sufheid geeft. U kunt nu bijvoorbeeld niet autorijden.

8. Kan ik zomaar met dit middel stoppen?

Nee, bouw bij voorkeur langzaam af over een periode van vier weken. Na plotseling stoppen krijgen sommige mensen last van angst, slapeloosheid, onrust, duizeligheid, hoofdpijn, spierpijn, misselijkheid en zweten. Deze verschijnselen treden vaak pas één tot twee dagen na plotseling stoppen op en zijn na twee tot drie weken meestal over. Niet iedereen heeft even veel last van ontwenningsverschijnselen. Kijk daarom hoe u reageert als u de dosering iets vermindert. Als u er geen last van heeft, kunt u misschien sneller afbouwen. Vraag uw arts hierbij om advies.

Als u dit middel gebruikt tegen depressie: wees erop bedacht dat het effect van amitriptyline pas na ongeveer zes weken maximaal is en dat u het middel daarna nog minstens zes maanden moet blijven gebruiken. Als u eerder stopt, heeft u kans dat de depressiviteit terugkomt. Als u dit middel gebruikt tegen een depressie, wordt het gebruik wel vaak over een periode van enkele maanden afgebouwd, om te voorkomen dat de verschijnselen van de depressie terugkomen.Bron: http://www.apotheek.nl